"Nga-Trung thách thức, Mỹ cần gấp rút chế tạo tàu ngầm hạt nhân mới"

Mỹ cần gấp rút triển khai chương trình đóng mới tàu ngầm hạt nhân chiến lược thay cho lớp Ohio trước những thách thức đến từ Nga và Trung Quốc.

Trang mạng PJ Media mới đây đã đăng tải bài phân tích của Giáo sư Seth Cropsey, Giám đốc Trung tâm Sức mạnh biển Mỹ, thuộc Viện nghiên cứu Hudson về sự cần thiết của chương trình đóng mới và hiện đại hóa tàu ngầm hạt nhân. Ông Cropsey từng giữ chức Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ dưới thời Caspar Weinberger.

Giáo sư Cropsey diễn giải tàu ngầm lần đầu tiên được Mỹ triển khai trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ. Tuy vậy, tàu ngầm chỉ thực sự được chế tạo với số lượng lớn trong Thế Chiến II.

Giáo sư Seth Cropsey, Giám đốc Trung tâm Sức mạnh biển Mỹ, thuộc Viện nghiên cứu Hudson.

Trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh, Mỹ và Nga đã phát triển hai loại tàu ngầm hạt nhân bao gồm tàu ngầm tấn công (SSN) và tàu ngầm mang theo tên lửa đạn đạo, tên lửa dẫn đường (SSBN và SSGN).

SSBN chính là sản phẩm trong cuộc chạy đua hạt nhân với khả năng lặn sâu dưới biển và tạo cơ hội tấn công đáp trả nếu như khủng hoảng hạt nhân xảy ra với Liên Xô.

Hạm đội SSBN Mỹ củng cố khả năng răn đe và giúp đảm bảo cuộc chiến tranh hạt nhân không xảy ra. Ngày nay, tàu ngầm ngày càng trở thành yếu tố quan trọng nhất đối với hải quân Mỹ trước sự trỗi dậy của Trung Quốc và Nga.

Trong khi đó, các tàu ngầm SSN là nhân tố quan trọng trong tương lai. Các tàu ngầm tàng hình giúp là mô hình lý tưởng để vượt qua mạng lưới chống tiếp cận, chống xâm nhập của Trung Quốc. Các tàu ngầm SSN có thể kiềm chế hạm đội Trung Quốc và phát hiện các hoạt động khả khi trước khi Bắc Kinh có hành động đối phó.

Theo Giáo sư Cropsey, Mỹ cần phải đảm bảo việc duy trì hạm đội tàu ngầm mạnh mẽ bao gồm cả các trang thiết bị quân sự và yếu tố con người. Do vậy, Hoa Kỳ cần xúc tiến chương trình thay thế tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio.

Các tàu ngầm lớp Ohio SSBN đã hoạt động trong biên chế hải quân Mỹ từ năm 1981. 4 chiếc tàu ngầm đầu tiên đã được chuyển đổi để mang tên lửa dẫn đường. Những tàu ngầm còn lại nằm trong chương trình nâng cấp nhằm kéo dài thời gian hoạt động.

Tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio của Mỹ.

Dù vậy, tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio đã hoạt động hơn 2 thập kỷ qua và cần có sự thay đổi. Dự án thay thế ước tính chi phí lên tới 6-7 tỷ USD/tàu ngầm. Con số này tương đương gần một nửa so với ngân sách hàng năm của hải quân Mỹ nhưng theo Giáo sư Cropsey, chương trình đóng mới tàu ngầm là cần thiết.

Mỹ cần ít nhất 12 tàu ngầm để đảm bảo khả năng răn đe. Thậm chí, Quốc hội Mỹ nên chấp thuận dự án thay thế tàu ngầm Ohio bằng quỹ đầu tư ngoài ngân sách hải quân.

Thứ hai, Mỹ cần phải nâng cấp và tăng cường khả năng chiến đấu của các tàu ngầm SSN để duy trì ưu thế về mặt công nghệ trước các đối thủ tiềm tàng như Trung Quốc.

Hiện các tàu ngầm lớp Virignia hàng đầu của hải quân Mỹ đã có thể mang theo 12 tên lửa hành trình Tomahawk. Con số này có thể tăng lên 40 nếu nâng cấp kho vũ khí nhưng vẫn ít hơn một nửa so với tàu khu trục lớp Arleigh Burke.

Hải quân Mỹ cũng cần đầu tư nâng cấp tầm bắn cũng như độ chính xác của các tên lửa và ngư lôi phóng từ tàu ngầm SSN.

Máy bay không người lái (UAV) và phương tiện không người lái dưới nước (UUV) là lựa chọn thích hợp nhất để mở rộng khả năng hoạt động hiệu quả của các tàu ngầm SSN trong môi trường đại dương.

Tàu ngầm hạt nhân SSBN-726 lớp Ohio với 6 ống phóng tên lửa đã được mở.

Bên cạnh yếu tố phát triển công nghệ, Giáo sư Cropsey chỉ ra rằng các thủy thủ và sỹ quan đóng vai trò quan trọng, đem đến sức mạnh cho hải quân.

Không chỉ yêu cầu các thủy thủ có kỹ năng cao để vận hành tàu ngàm hạt nhân, họ còn phải chấp nhận cuộc sống xa gia đình trong một khoảng thời gian dài.

Việc mở rộng các chương trinh trên đất liền sẽ giúp đỡ các thủy thủ đảm bảo thời gian để xây dựng gia đình. Điều này cũng khuyến khích các nữ sĩ quan gia nhập hải quân.

Giáo sư Cropsey kết luận, đây là những yếu tố cần thiết để đảm bảo hải quân Mỹ tiếp tục chiếm ưu thế trong các hoạt động dưới đáy biển. Bởi hạm đội tàu ngầm là yếu tố sống còn đối với an ninh Mỹ.

Với việc Trung Quốc tăng cường sự hiện diện ở Bắc Cực, Nga giám sát hoạt động tàu ngầm Mỹ ở Caribe, các tàu ngầm hạt nhân Mỹ vẫn tiếp tục là lực lượng nòng cốt nhằm đảm bảo sức mạnh hải quân Hoa Kỳ.

Thủ tướng quyết dự án triệu đô cho tiến sĩ trẻ

Nghe tiến sĩ Hải nói về chiếc kính dẫn đường, Thủ tướng hỏi cặn kẽ và quyết định tài trợ cho dự án sản xuất kính tặng toàn bộ người mù Việt Nam sau cuộc đối thoại dài 3 phút.

Màn đối thoại xoay quanh chiếc kính dẫn đường cho người mù (Mắt thần) giữa TS Nguyễn Bá Hải, giảng viên Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP HCM và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng "nóng" nhất cuộc gặp mặt các nhà khoa học trẻ do Bộ Khoa học tổ chức hôm 11/9. Anh Hải thu hút sự chú ý của toàn hội trường khi trình bày ý tưởng về các sản phẩm tự tay sáng chế ra: kính dẫn đường cho người mù, máy pha cà phê sạch JAVI, robot có thể dạy tiếng Anh...

Tiến sĩ Nguyễn Bá Hải. Ảnh: Giang Huy.

Khi nghe anh nói đến chiếc kính dẫn đường, Thủ tướng rất hứng thú và đề nghị tiến sĩ trẻ nói rõ hơn. Anh Hải cho biết, có ý định chế tạo sản phẩm này từ hồi còn là sinh viên. Nhưng đến năm 2010 sau khi đi du học về, anh mới bắt tay vào thực hiện. Mắt thần có hình dạng như chiếc kính thông thường nhưng được lập trình sẵn, nhận diện được vật cản, trái, phải, trên, dưới rồi báo rung cho người dùng biết để chọn hướng đi an toàn. Kính có chất lượng không thua kém nước ngoài, giá thành lại rẻ gấp hàng chục lần nên nhiều người dùng, trong đó có cả đơn hàng từ nước ngoài.

Qua 9 lần cải tiến, từ sản phẩm đầu tiên nặng 2 kg có hình dáng giống một chiếc mũ đội đầu với chi phí khoảng 20 triệu đồng, hiện chiếc kính còn 0,2 kg với giá thành 2 triệu. Phiên bản ở trong phòng thí nghiệm còn có thể gọi điện thoại, nghe nhạc. Tiến sĩ Hải dự định cải tiến tiếp để đầu năm sau, phiên bản Mắt thần 4 gọn nhẹ hơn, nghe được nhạc và có thêm nhiều chương trình giải trí dành cho người mù.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 1,2 triệu người khiếm thị ở nhiều mức độ khác nhau, trong đó có khoảng 300.000 người bị mù hoàn toàn. Tiến sĩ Hải từng từ chối việc thương mại hóa Mắt thần với mong muốn chuyển nó đến tận tay người mù với giá thành rẻ nhất, khoảng 2 triệu đồng/chiếc. Anh cho biết, sáng chế đã được đứng tên, công nhận và cấp bằng nhưng nếu nhà nước cần thì anh sẵn sàng tặng lại.

Anh có kế hoạch tặng một số kính cho các nhóm đối tượng yếu thế như thương binh, giáo viên, trẻ em, người bán vé số bị mù ở các địa phương như Hà Giang, Phú Yên, Sóc Trăng... Khi gặp người dân làng mù ở Sóc Trăng bóc hành tím, anh đề xuất làm máy bóc hành thì người dân phản đối, sợ có máy thì hết việc, hỏi anh có nuôi nổi họ không. Vậy là tiến sĩ trẻ không sáng chế máy nữa mà tặng cho họ những chiếc kính dẫn đường.

Trước phần trình bày thuyết phục của anh Hải, người đứng đầu Chính phủ chăm chú lắng nghe và đặt câu hỏi: "Để sản xuất đủ số kính cho 300.000 người bị mù thì cần kinh phí bao nhiêu và trong thời gian bao lâu ?". Nhà khoa học trẻ đáp rằng mở rộng quy mô có thể giảm giá thành xuống còn 1,3 – 1,5 triệu đồng, nhưng tổng chi phí vẫn lên đến cả triệu đôla. Tiến sĩ Hải kiến nghị với Thủ tướng trước mắt sản xuất cho khoảng 1/3 số người mù có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước.

Ngay lập tức, người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Khoa học, Trung ương Đoàn trực tiếp gặp tiến sĩ Hải bàn bạc thêm, bắt tay ngay vào thực hiện dự án này trong vòng 1 năm để cho người mù Việt Nam được dùng sản phẩm của người Việt Nam. "Cứ yên tâm làm. Mọi kinh phí Chính phủ sẽ hỗ trợ hết", Thủ tướng dặn dò nhà khoa học trẻ.

"Tôi thực sự bất ngờ vì việc ra quyết định nhanh chóng và quyết liệt của Thủ tướng về một vấn đề cụ thể của khoa học công nghệ. Tôi vui khi nghĩ đến người khiếm thị Việt Nam và trên thế giới sẽ được hưởng lợi từ các thế hệ Mắt thần mới trong tương lai", tiến sĩ Nguyễn Bá Hải chia sẻ vớiVnExpress sau cuộc gặp gỡ. Anh cho rằng, quyết định này của Thủ tướng sẽ thổi một luồng sinh khí mới và tạo niềm tin cho những người trẻ làm khoa học.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lắng nghe nhà khoa học trẻ trình bày và ra quyết định rất nhanh về việc tài trợ sản xuất miễn phí toàn bộ kính cho người mù Việt Nam. Ảnh: Giang Huy.

Để đạt được thành công, tiến sĩ Hải từng trải nhiều gian nan. Năm 2011, anh từ chối nhiều lời mời ở lại Hàn Quốc làm việc và trở về nước sau khi hoàn thành chương trình học tiến sĩ. Thời gian đầu, anh nghĩ mình "tiêu" rồi bởi tiến sĩ gì mà nghèo quá, thấy bạn bè kiếm nhiều tiền mà sốt ruột. Nhưng đam mê sáng tạo ngấm vào trong máu, anh từng phải bán xe, đi ở trọ để lấy tiền làm khoa học. Anh tìm sự trợ giúp từ các doanh nghiệp, cộng đồng cho những sản phẩm mang tính ứng dụng cao, không chờ vào nguồn vốn của nhà nước.

Cách đây vài tháng, khi thử nghiệm chuỗi cà phê sạch JAVI, nhóm nghiên cứu của tiến sĩ trẻ bị lỗ hơn 70 triệu đồng mỗi tháng nhưng không nản. Giờ thì chuỗi nhà hàng dần đi vào ổn định, hòa vốn và bắt đầu thu lời. Anh cũng phấn đấu năm nay bán 10 con robot với giá thành khoảng 40 triệu/con.

Theo tiến sĩ Hải, khoa học công nghệ là chìa khóa vàng mở tương lai nếu biết sắp đặt, gói gém. Người làm nghiên cứu khoa học chia làm ba nhóm: Những người ít đòi hỏi, không ai khuyến khích, khen thưởng nhưng vẫn quyết làm, thất bại vẫn vui nằm trong nhóm một; Tiếp đến là những người cần phải khen tặng, động viên khi làm việc và nhóm ba phải có tiền mới bắt tay vào làm. Anh khuyến nghị Chính phủ, Bộ khoa học nếu đầu tư thì hãy chọn nhóm thứ nhất, bởi họ là những người thiếu kinh phí nhưng dễ nghiên cứu thành công và dành trọn đam mê cho khoa học.

"Khó khăn thì liên tục như bầu trời nhưng tia sáng thì luôn có, chỉ cần những vì sao là các nhà khoa học trẻ tìm đúng đường đi. Làm khoa học phải lấy hiệu quả làm đầu để xã hội còn tin. Kinh phí Nhà nước như bầu sữa mẹ, bú hoài rồi cũng hết. Mỗi người cần tranh thủ mọi thời cơ vàng để phát triển. Cái gì không hợp thời thì không nên bám víu", anh nói.